Ondernemer in de ondergrond

Begin jaren zestig werd een grote gasbel onder Groningen ontdekt. Bij de winning en verkoop van dit gas werd een prominente rol voor de Nederlandse overheid noodzakelijk geacht. De staat moest ervoor zorgen dat het gas op een economische en commerciële wijze kon worden gewonnen en de Nederlandse samenleving daar optimaal van kon profiteren.

De staat wees de Staatsmijnen (later DSM) aan om de participatie in de praktijk uit te voeren. In 1963 werd een Overeenkomst van Samenwerking (OvS) gesloten tussen de Staatsmijnen en de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM, een joint venture van Shell en ExxonMobil). Doel van deze OvS was de coördinatie van winning, transport en afzet van Groningen aardgas en het transport en de afzet van elders in Nederland gewonnen gas.

Bij het sluiten van de OvS werd de Maatschap Groningen opgericht om de productie van het Groningse aardgas te beheren. In deze maatschap heeft de NAM een belang van 60 procent en de Staatsmijnen de resterende aandelen. De NAM neemt de feitelijke winning van het gas voor haar rekening. Voor de verkoop van het gas werd de N.V. Nederlandse Gasunie opgericht. De Staatsmijnen participeerde daarin voor 40 procent, naast Shell en Exxonmobil (beide met een belang van 25 procent). De staat participeerde rechtstreeks voor 10 procent.

DSM wordt EBN

Om meer duidelijkheid te krijgen in de gasbelangen zijn in 1973 alle staatsbelangen in het Nederlandse aardgas ondergebracht in de aparte juridische eenheid DSM Aardgas B.V. De aandelen bleven nog wel eigendom van DSM. Bij de beursintroductie van DSM in 1989 nam de staat alle aandelen van DSM Aardgas B.V. over. Tegelijkertijd werd de naam van DSM Aardgas gewijzigd in Energie Beheer Nederland B.V. (EBN). Het takenpakket en de werkrelatie met DSM bleven ongewijzigd.

Per 1 januari 2006 kwam ook een einde aan de bestuurlijke verantwoordelijkheid van DSM voor EBN. Sindsdien is EBN een zelfstandige onderneming waarbij de directie rapporteert aan een onafhankelijke raad van commissarissen. Halverwege 2006 opende EBN een kantoor in Utrecht. Op 1 januari 2008 werd het kantoor in Utrecht de hoofdvestiging en sloot het kantoor in Heerlen.

Publieke taken

In 2008 zijn de publieke taken van EBN vastgelegd in de Mijnbouwwet. Deze taken omvatten onder andere het:

  • Deelnemen in opsporing en winning van olie en gas;
  • Deelnemen in aan winning gerelateerde activiteiten waaronder de verkoop, het vervoer en de opslag van aardgas en aardolie;
  • Uitvoeren van taken die te maken hebben met het gasgebouw;
  • Uitvoeren van andere taken in opdracht van de minister van Economische Zaken en Klimaat en het adviseren van de minister.

In 2011 is EBN’s statutaire naam gewijzigd in EBN B.V.

Nieuwe missie

Sinds 2017 is de missie van EBN verschoven naar het realiseren van waarde uit geologische energiebronnen op een veilige, duurzame en economisch verantwoorde wijze. EBN geeft hier invulling aan door middel van drie strategische prioriteiten:

  • Our Dutch Gas: het optimaal benutten van Nederlandse energiebronnen;
  • Return to Nature: een voortrekkersrol nemen in het ontmantelingsvraagstuk en bijdragen aan de ontwikkeling van CO2-opslag;
  • New Energy: bijdragen aan het versnellen van de ontwikkeling van (ultradiepe) geothermie en energieopslag.