Aardwarmte en opslag van duurzame energie

De Nederlandse ondergrond speelt een belangrijke rol bij de energietransitie. Allereerst vanwege de warmte die in de aarde aanwezig is. Aardwarmte is een duurzame energiebron. Het heeft de potentie om op termijn in ongeveer 20 procent van onze behoefte aan warmte te voorzien. Dat is aanzienlijk. De warmtevraag in Nederland is namelijk goed voor bijna de helft van onze totale energiebehoefte.

Nederland heeft enige ervaring met de winning van warmte uit de ondiepe bodem en lagen tot 3.000 meter. Ervaring met ultradiepe geothermie, vanaf 4.000 meter, is er nog niet. EBN onderzoekt hoe we aardwarmte uit de diepere ondergrond in Nederland verantwoord kunnen benutten. De bevingen in Groningen hebben duidelijk gemaakt dat extra aandacht voor veiligheid daarbij van wezenlijk belang is. Bij de winning van aardwarmte is sprake van een ‘gesloten systeem’. Daardoor zijn minder effecten voor de omgeving te verwachten dan bij gaswinning. Dit moet echter wetenschappelijk worden onderbouwd en bewezen.

Lees meer over het winnen van aardwarmte in Nederland op onze website:
www.hoewerktaardwarmte.nl
Meer over de rol van duurzame energie bij de energietransitie vind je in dit artikel:
‘Aardwarmte speelt cruciale rol’, in: Focus 2018, p. 6-13.

Samenwerking in de sector

Samen met een groot aantal partijen onderzoeken we waar projecten met aardwarmte succesvol kunnen zijn. In 2017 trad EBN toe tot de Green Deal Ultradiepe Geothermie, de Green Deal Geothermie Brabant en de Geothermie Alliantie Zuid-Holland. In mei 2018 presenteerde EBN het Masterplan Aardwarmte in Nederland. Ook dit kwam tot stand met medewerking van een groot aantal private en publieke partners. Het plan is een routekaart voor de ontwikkeling van aardwarmte in Nederland. Het noemt de acties die nodig zijn om vanaf 2030 jaarlijks 50 petajoule aardwarmte te produceren, en vanaf 2050 jaarlijks 200 petajoule.

Bekijk de routekaart voor aardwarmte in Nederland:
Masterplan Aardwarmte in Nederland, mei 2018
Lees meer in ons jaarverslag over de samenwerkingsverbanden rond aardwarmte in Nederland:
Jaarverslag 2017. Verbinding in de energietransitie, p. 47.

De warmtekaart van Nederland

Grote delen van de Nederlandse ondergrond zijn al in kaart gebracht. Toch vertoont de ‘warmtekaart van Nederland’ nog veel witte vlekken. EBN en TNO stellen momenteel de potentie van aardwarmte vast op plekken waar we nog weinig van de ondergrond weten. Dit project wordt uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat onder de naam SCAN (Seismische Campagne Aardwarmte Nederland).

Waterstof als batterij

De opslag van energie is een van de grote uitdagingen bij de overgang naar een duurzaam energiesysteem. Vraag en aanbod van energie kennen pieken en dalen. Daarom moeten we grote hoeveelheden energie langdurig kunnen opslaan. EBN is betrokken bij de ontwikkeling van waterstof als energiedrager. Deze oplossing is relatief goedkoop en waterstof laat zich goed opslaan in bijvoorbeeld ondergrondse zoutcavernes. Waterstof uit methaan kan dienen als voorloper van ‘groene waterstof’ uit duurzame energie. Bij de productie van waterstof uit methaan komt CO2 vrij. Zodra we die CO2 ondergronds opslaan of hergebruiken, noemen we het blauwe waterstof. Deze werkwijze kan de uitstoot van CO2 snel flink verlagen.

Lees in het artikel hoe we waterstof kunnen inzetten voor de opslag van energie:
‘Ons toekomstige energiesysteem heeft waterstof nodig’, in: Focus 2018, p. 38-45.