Hoe werkt aardgaswinning in Nederland?
Aardgaswinning vindt op verschillende plaatsen in Nederland plaats. Dit blijft de komende decennia nog nodig. Ondanks de energietransitie gebruiken we aardgas nog steeds voor het verwarmen van veel Nederlandse huishoudens, bedrijven, ziekenhuizen en winkels.
Zolang aardgas nog nodig is, draagt veilige en verantwoorde aardgaswinning bij aan een verminderde afhankelijkheid van aardgas uit het buitenland. Ook heeft aardgas dat in Nederland gewonnen wordt een veel kleinere CO2-uitstoot dan aardgas importeren uit het buitenland.
"*" geeft vereiste velden aan
Hoe ontstaat aardgas?
Aardgas is een fossiele brandstof die miljoenen jaren geleden is ontstaan. Resten van planten en dieren kwamen toen terecht op de zeebodem en werden afgedekt met bodem- en steenlagen. Door hoge druk en warmte is hieruit onder andere aardgas ontstaan. Bij de vorming hiervan ontsnapt het aardgas uit de laag waarin het is ontstaan. Deze laag wordt het ‘moedergesteente’ genoemd. Schalie- en steenkoollagen zijn voorbeelden van moedergesteenten.
Het aardgas stijgt vanuit het moedergesteente door poreus zandgesteente omhoog totdat het op een ondoordringbare lagen stuit. Hier verzamelt het gas zich in zogenaamde ‘aardgasvallen’. Vanuit deze vallen wordt het aardgas gewonnen. Vaak wordt gedacht dat deze vallen een open ruimte zoals een grot zijn, in werkelijkheid is het dus een laag zandsteen waar het gas tussen de zandkorreltjes zit. Gasvelden liggen in Nederland gemiddeld op een diepte van 3 kilometer.
Aardgas bevindt zich diep in de ondergrond, opgeslagen in poreuze gesteentelagen onder een afsluitende laag. Via putten kan het worden gewonnen of opgeslagen voor later gebruik.
Aardgaswinning in Nederland
Het aardgas dat we in Nederland gebruiken wordt gewonnen in de Nederlandse kleine gasvelden en in het buitenland. In totaal zijn er in Nederland zo’n 250 plekken waar de winning van aardgas plaatsvindt. De opsporing en winning uit deze zogenaamde kleine velden dragen bij aan de Nederlandse reserves, en daarmee aan een stabiele energievoorziening. Decennialang hebben Nederland en West-Europa gebruik gemaakt van de aanzienlijke Nederlandse aardgasvoorraden.
Fases van gaswinning
Het winnen van aardgas start met de verkennningsfase. In een periode van zes tot twaalf maanden verkennen de mijnbouwmaatschapppijen de mogelijkheid van gaswinning met behulp van seismisch onderzoek. Bij een positief resultaat vindt de volgende fase plaats, de opsporingsfase. Met een proefboring wordt dan bekeken of er ook echt aardgas in de grond zit.
Bij een geslaagde proefboring gaat de winningsfase van start. Hierbij verandert de proefboorlocatie in een winningslocatie en wordt aangesloten op het aardgasdistributienetwerk. Gemiddeld wordt in deze periode 75-85% van het in een veld aanwezige aardgas gewonnen. Als dit niveau bereikt is, wordt de winning gestaakt. Het bedrijf dat het aardgas wint is dan wettelijk verplicht de locatie op te ruimen in de opruimingsfase. In een enkele situatie kan de locatie hergebruikt worden voor bijvoorbeeld CO2-opslag.
Wet- en regelgeving
Winning van aardgas valt onder een groot aantal (inter)nationale wetten en regels. Aardgas wordt diep onder de grond gewonnen, daarmee is gaswinning een mijnbouwactiviteit. Daarom gelden voor het winnen van aardgas de regels uit de Mijnbouwwet, het Mijnbouwbesluit en de Mijnbouwregeling. Deze regels sluiten aan op de regels die de Europese Unie aan gaswinning stelt. Deze Europese regels zijn vastgelegd in de Koolwaterstoffenrichtlijn.
Iedereen die zich bezighoudt met gaswinning moet ook rekening houden met het omgevingsrecht. Het omgevingsrecht is grofweg te onder te verdelen in de thema’s milieu, ruimtelijke ordening, natuur en water. Binnen deze thema’s bestaan er wetten en regels die van toepassing kunnen zijn op de opsporing en winning van gas. Andere wet- en regelgeving die van invloed kan zijn: de Ontgrondingenwet, de Wet inzake de luchtverontreiniging en de Wet geluidhinder.
