Warmtenetten

Ruim veertig procent van de energievraag komt voort uit onze behoefte aan warmte. Voor de Nederlandse warmte-opwek wordt veel gebruik gemaakt van buitenlands aardgas. Met warmtenetten en lokale bronnen als aardwarmte wordt Nederland minder afhankelijk van het buitenland. Ook dragen warmtenetten fors bij aan het halen van de klimaatdoelen voor 2050.

Onder de nieuwe Wet collectieve warmte kunnen gemeenten en provincies warmtebedrijven met een publiek meerderheidsbelang opzetten. De Staat investeert daarin via de Nationale Deelneming Warmte (NDW). De NDW is ondergebracht bij EBN. Het doel is om in 2030 500.000 en in 2050 2,6 miljoen huishoudens aan te sluiten op een collectief warmtenet in de bestaande bouw. In onderstaande Springtij podcast gaan wethouder Duurzaamheid Cathelijne Bouwkamp van Arnhem en Herman Exalto, projectdirecteur Nationale Deelneming Warmte, in op deze uitdaging.

• Publieke warmtenetten

  De Wet collectieve warmte moet de inzet van collectieve warmtenetten versnellen. Delen van de Wcw zijn op 13 februari 2026 inwerking getreden. In combinatie met bijpassende maatregelen brengt de Wcw collectieve warmtenetten in meerderheid in publieke handen. Daarnaast moet de wet leiden tot een beter tarieftoezicht, verdere verduurzaming van warmtebronnen en maakt het een Nationale Deelneming Warmte mogelijk. Door warmtenetten naar verwachting opnieuw in publieke handen te brengen, kan ook een begin worden gemaakt met het herstel van het vertrouwen van bewoners, gemeenten en woningcorporaties in de warmtebedrijven. De verwachting is dat warmtebedrijven die in publieke handen komen weer warmtenetten gaan aanleggen, ook op plekken waar dat op dit moment voor private partijen niet aantrekkelijk is.

• Nationale Deelneming Warmte

  Op verzoek van de Minister van Klimaat en Groene Groei bereiden EBN-medewerkers sinds 2024 de komst van een Nationale Deelneming Warmte (NDW) voor. OP 16 februari 2026 heeft de Minister een dochter van EBN aangewezen als Nationale Deelneming Warmte. De Nationale Deelneming Warmte gaat mede investereren in regionale warmtebedrijven en in lokale bedrijven die hier naartoe groeien. De lokale regie op de warmtetransitie blijft daarbij bij de gemeenten. Via NDW ontstaan allerlei voordelen voor de publieke warmtebedrijven op het gebied van financiering, planning, ontwikkeling en inkoop. Dit moet zich vertalen in lagere kosten. Uiteindelijk komen deze lagere kosten ten goede aan de eindgebruiker die is aangesloten op een warmtenet, want minder kosten betekent een lagere warmteprijs. Voor NDW is voor de eerste vijf jaar van haar bestaan door het Rijk een bedrag van 224 miljoen euro gereserveerd.

• Uitgangspunten Nationale Deelneming Warmte

  De Nationale Deelneming Warmte (NDW) werkt vanuit de volgende uitgangspunten:
  
  1. Betaalbare warmte, gezonde bedrijfsvoering – NDW stuurt niet aan op snelle winsten of hoge rendementen. We staan voor een gezonde bedrijfsvoering waarbij publieke warmtebedrijven op de lange termijn renderen en de kosten voor de eindgebruiker aangesloten op het warmtenet zo laag mogelijk zijn.
  
  2. Financiering – NDW neemt een aanzienlijk deel van de financiering van het eigen vermogen van publieke warmtebedrijven waarin zij deelneemt voor haar rekening. Deelname van NDW maakt ook het aantrekken van vreemd vermogen makkelijker.
  
  3. Schaalgrootte – NDW stuurt op 'groot denken', het liefst op het niveau van regionale warmtebedrijven. Dit doen we samen met publieke partners als gemeenten, provincies en de netwerkbedrijven. Lokale/gemeentelijke initiatieven kunnen daarbij uitgroeien tot gewenste schaalgrootte.
  
  4. Standaardisering – NDW wordt publiek aandeelhouder in een portfolio van (regionale) warmtebedrijven. Binnen dat portfolio wordt aangestuurd op standaardisering. Schaarse capaciteit (met name arbeid en geld) wordt zo optimaal benut in de warmtetransitie.
  
  5. Kennisdeling – NDW haalt en deelt als kennismakelaar kennis en kunde op in de gehele warmtesector en deelt deze ook met het onze aandeelhouder het Ministerie van Klimaat en Groene Groei, beleidsmakers en andere betrokken organisaties als de ACM en NPLW.
  
  6. Lokale bronnen – NDW wil tevens bijdragen aan de versnelde inzet van lokale, duurzame bronnen (zoals aardwarmte) om daarmee de bestaande afhankelijkheid van buitenlands aardgas te reduceren.

• Contact

  Vooruitlopend op de komst van een Nationale Deelneming Warmte heeft In 2025 een aantal regio's intentieverklaringen getekend met EBN om toe te werken naar de oprichting van nieuwe regionale warmtebedrijven (zie onderstaande afbeelding). Deze intentieverklaringen worden de komende tijd onder de Nationale Deelneming Warmte omgezet naar samenwerkingsovereenkomsten en moeten uiteindelijk leiden tot daadwerkelijke oprichting van publieke warmtebedrijven.
  
  Naast deze intentieovereenkomsten lopen er ook gesprekken met een aantal andere gemeenten en provincies om aanvullende verkenningen op te starten. Wij komen graag in contact met overige gemeenten en provincies die samen met NDW publieke warmtebedrijven vorm willen geven. Meer weten?

  Neem dan contact op met Team warmtenetten