Energieontbijt 2026: Later = nu

Tijdens het jaarlijkse EBN Energieontbijt met het thema ‘Later = Nu’ nam minister Sophie Hermans van Klimaat en Groene Groei het eerste exemplaar in ontvangst van de tiende editie van de infographic ‘Energie in cijfers’ uit handen van Jan Willem van Hoogstraten, CEO van EBN. De minister wees op de energie–importkloof uit de nieuwste infographic. “Het dichten van deze kloof vraagt om strategische keuzes. Voor onze economie en de veiligheid van ons land staat het buiten kijf dat we met de energietransitie moeten doorgaan.” Het Energieontbijt in het Kunstmuseum in Den Haag werd bijgewoond door circa 400 beleidsmakers en experts uit de top van de klimaat- en energiesector.

Energie Beheer Nederland, Gasunie, Havenbedrijf Rotterdam en TenneT lichtten tijdens het ontbijt hun gezamenlijke visie op de inzet van overheidsdeelnemingen in de energietransitie toe. De vier overheidsdeelnemingen benadrukten dat de overheid via haar deelnemingen een aanjagende rol moet spelen bij het versterken van de energie-infrastructuur en het realiseren van de energietransitie. Hun oproep: borg investeringszekerheid om strategische autonomie te realiseren en Nederland klaar te maken voor een duurzame en veilige energievoorziening.

Zet publieke deelnemingen structureler in 

In een panelgesprek met Manon van Beek (TenneT), Willemien Terpstra (Gasunie) en Berte Simons (Havenbedrijf Rotterdam) gaf Jan Willem van Hoogstraten (EBN) aan: “We hebben lang gedacht dat de markt de uitdagingen van de energietransitie alleen aankan en dat deelnemingen alleen instappen bij marktfalen. Wij pleiten ervoor om publieke deelnemingen structureler in te zetten om bijvoorbeeld nieuwe marktmodellen op te zetten. Zeker daar waar te veel onzekerheden in de markt zijn zien wij een rol voor deelnemingen.” 

Publieke investeringsbank

De bestuurders van de verschillende deelnemingen benadrukten tevens het belang van langjarige financiële support voor energieinfrastructuur. Dit kan via een publiek energieinfrastructuurfonds gerealiseerd worden, of net als in Duitsland, door middel van een publieke investeringsbank. Daarmee komt deze financiering los te staan van de politieke cyclus. Hierdoor kan het kabinet investeringszekerheid bieden, publieke rendementen waarborgen en de randvoorwaarden scheppen voor verduurzaming en economische groei.  

Routes naar realisatie

In het verlengde van deze oproep voor langjarige financiering ging Erik-Jan van Kempen in op de noodzaak van gezamenlijke proposities. Zijn onlangs verschenen ambtelijk rapport ‘Routes naar realisatie’ gaat in op de keuzes voor het klimaat en de energietransitie die nú nodig zijn. Van Kempen deelde tijdens het ontbijt de kern van zijn bevindingen. Volgens Van Kempen slaagt de energietransitie alleen als deze visie snel wordt vertaald naar uitvoering. Het rapport pleit voor het verkorten van vergunningstrajecten door processen te vereenvoudigen en parallel te laten verlopen, versnelling van netcapaciteitsuitbreiding voor industrieclusters en warmtenetten, en het creëren van flexibiliteit via energieopslag en vraagrespons.