Onderzoek en Innovatie
Om aardwarmte breder in te kunnen zetten, is goed inzicht in de ondergrond én innovatie van de techniek nodig. Zo kunnen we de kosten van deze duurzame warmtebron verder verlagen, terwijl de veiligheid en betrouwbaarheid gewaarborgd blijft.
Energie Beheer Nederland (EBN) investeert samen met partners in onderzoek en technologische ontwikkelingen die nodig zijn voor een veilige en betaalbare inzet van aardwarmte in de gebouwde omgeving. We brengen kennis én financiële middelen in. Daarnaast vervult EBN een verbindende rol door innovatie en markt al vroeg bij elkaar te brengen in onderzoeksvoorstellen. Op verzoek, en wanneer dit past bij onze publieke opdracht, neemt EBN ook deel aan klankbordgroepen van innovatieprojecten. Daarnaast heeft EBN een eigen Kennisprogramma Aardwarmte.
Via onderstaand formulier neem je contact op met Guido van Yperen, Manager Technoloy Aardwarmte.
"*" geeft vereiste velden aan
Inventarisatie innovatie- en onderzoeksbehoeften
Aardwarmte kan een belangrijke bijdrage leveren aan een duurzaam en betrouwbaar warmtesysteem voor Nederland. Om die inzet te versnellen, hebben EBN en Geothermie Nederland in 2021 geïnventariseerd welke kennis, technologie en innovaties nodig zijn. Ze keken daarbij naar hoe aardwarmte veilig en betaalbaar kan worden toegepast in de gebouwde omgeving, glastuinbouw en industrie. De inventarisatie laat zien dat betere inzichten in de ondergrond, kostenverlaging door technologische ontwikkeling en samenwerking tussen publieke en private partijen noodzakelijk zijn. Deze uitkomsten hebben de basis gevormd voor gerichte innovaties en vervolgstappen binnen de sector.
Onderzoeks- en innovatieprojecten
EBN is betrokken bij verschillende onderzoeks- en innovatieprojecten op het gebied van aardwarmte. Ook voeren wij seismisch onderzoek uit en voeren wij onderzoeksboringen uit. Via onderstaande overzichten lees je meer over onze huidige en afgeronde projecten.
Lopende kennisprojecten
Onderzoek naar aanwezigheid van aardwarmte
Tijdens de opsporing en winning van olie en gas zijn we veel te weten gekomen over de eigenschappen van de aardlagen in de Nederlandse ondergrond. Toch vertoont de kaart van het ondergrondse landschap ook nog veel witte vlekken. Dit zijn gebieden waar geen of weinig olie en gas werd gevonden. Deze zelfde aardlagen zijn door hun opbouw mogelijk wel interessant voor de winning van aardwarmte.
Door middel van seismisch onderzoek, aangevuld met onderzoeksboringen, werkt EBN samen met partners zoals TNO aan het invullen van de huidige witte vlekken. Hiervoor wordt samengewerkt in het programma SCAN Aardwarmte.
Geo4All is het innovatieprogramma waarin 23 partners samenwerken aan nieuwe kennis en technologie voor veilige en betaalbare aardwarmte. EBN, TNO en Geothermie Nederland voeren hierbij de regie. Het programma bundelt onderzoek en praktijkervaring en helpt zo om de ontwikkeling van geothermie in Nederland te versnellen. Voor meer informatie: Geo4all (NL) – Geo4All.
WarmingUPGOO staat voor Geothermie & Opslag en Opschaling. Het programmaricht zich op het versnellen van de uitrol van geothermie en ondergrondse warmteopslag in Nederland. Het versterkt de kennis van de middendiepe ondergrond (tot 1500 meter), ontwikkelt en test technische innovaties voor hogetemperatuur warmteopslag en onderzoekt de effecten op het milieu. Daarnaast werkt WarmingUPGOO aan het verbeteren van de efficiëntie van geothermieproductie en aan het vergroten van maatschappelijk draagvlak. Voor meer informatie: WarmingUPGOO – WarmingUp.
(WGOBES – Werkgroep Ontwikkeling Gesloten BodemenergieSystemen)
Het collectieve bodemlusproject onderzoekt hoe één diepe bodemlus op 400 tot 800 meter diepte een warmtepompnet kan voeden voor 4 tot 12 woningen. Tijdens het project worden alle onderdelen ontwikkeld en getest die nodig zijn voor opschaling. EBN levert technische en juridische expertise uit diepe boringen voor geothermie. Voor EBN is dit een verkenning of bodemenergiesystemen ook op grotere dieptes toepasbaar zijn en zo een betrouwbaar, duurzaam en betaalbaar warmte-alternatief kunnen bieden. Voor meer informatie: Het Collectieve Bodemlus Project – Collectieve bodemlus.
Het doel van het programma Kennis en Innovatie Roadmap Aardwarmte (KIRA) is het coördineren van onderzoek voor aardwarmte. Binnen het programma zijn inmiddels drie onderzoeken afgerond: grondwatermonitoring, alternatieve materialen voor putontwerp en verbranding van NORM-houdend vast materiaal. Er loopt binnen het KIRA programma momenteel nog een laatste onderzoek. Bij Trias Westland wordt in kaart gebracht hoe de injectieput de temperatuur van het omliggende grondwater beïnvloedt. Om dit goed te kunnen volgen, worden tot eind 2026 extra temperatuurmetingen uitgevoerd. Dit levert waardevolle inzichten op voor een veilige toepassing van aardwarmte. Voor meer informatie: Temperatuurmonitoringproject Trias Westland – Data – EBN.
DIAMETER ontwikkelt de kennis en oplossingen die nodig zijn om binnen vijf jaar haalbare lagetemperatuur aardwarmteprojecten in de gebouwde omgeving te kunnen realiseren. Het programma bouwt voort op de inzichten uit werkpakket 1 van Geo4all en richt zich op het beantwoorden van de belangrijkste technische vragen van het versnellingsplan Lage Temperatuur Aardwarmte. EBN vervult een verbindende rol en levert zowel kennis als financiële middelen. Voor meer informatie: MOOI DIAMETER – Topsector Energie.
Binnen het CHILL-project wordt gewerkt aan een gestandaardiseerde aanpak voor zeerlagetemperatuur (ZLT) warmtenetten. Deze netten bieden een betaalbare en toekomstbestendige manier om woningen te verduurzamen. Ze worden uitgerold volgens een glasvezelaanpak, waardoor huishoudens kunnen aansluiten wanneer het hen uitkomt. Voor EBN zijn ZLT-netten relevant, omdat ze mogelijk gebruikt kunnen worden in combinatie met lagetemperatuur aardwarmte uit ondiepe ondergrond (500 tot1500 meter). Voor meer informatie: CHILL: zeer lage temperatuur warmtenetten | TNO.
Afgeronde projecten
Het programma UltraDiepeGeothermie (UDG) is van 2017 tot 2020 uitgevoerd door EBN en TNO. Dit heeft veel kennis opgeleverd over de mogelijkheden van geothermieprojecten dieper dan 4000 meter in de Nederlandse ondergrond. Er zijn studies uitgevoerd door projectteams bestaande uit (inter)nationale experts en medewerkers van TNO en EBN. Alle studies zijn afgerond. Een overzicht van alle studies en een publiekssamenvatting is te vinden in de EBN Kennisbank. Voor meer informatie over de belangrijkste conclusies over de haalbaarheid van UDG-projecten in Nederland: Ultradiepe Geothermie (UDG).
Het TKI‑project Properbase richtte zich op het verbeteren van de voorspelbaarheid van reservoir-eigenschappen van Nederlandse geothermiesystemen en het verkleinen van onzekerheden. EBN heeft samen met IF Technology binnen het project het twee producten opgeleverd die de Nederlandse geothermiesector ondersteunen bij het beter voorspellen van reservoireigenschappen. De upscaling guideline en het welltest protocol helpen operators om data uit kernmetingen, logging en welltests op een standaard/robuuste manier te vertalen naar betrouwbare invoerparameters voor geologische modellen.