Nú investeren in energiezekerheid, verduurzaming en verdienvermogen
De Prinsjesdagplannen van het kabinet komen op een cruciaal moment. De industrie zoekt naar perspectief, onze afhankelijkheid van energie-import is een aandachtspunt, de energietransitie moet versnellen, ook om ons toekomstige verdienvermogen te ondersteunen. Juist nú zijn gerichte investeringen nodig om onze energievoorziening duurzaam, betrouwbaar en betaalbaar te houden.
Het kabinet zet belangrijke stappen door middelen vrij te maken voor onder meer:
- het vullen van onze gasbergingen;
- investeringen in CO₂-transport en -opslag (CCS);
- de investeringen voorzien in de ontwikkeling van geothermie en de ontwikkeling van nieuwe warmtebedrijven via de Nationale Deelneming Warmte;
- de verdere ontwikkeling van andere energietransitieprojecten.
Energie Beheer Nederland (EBN) onderschrijft de noodzaak van ontwikkeling van deze plannen om onze energievoorziening ook in de toekomst duurzaam, betrouwbaar en betaalbaar te houden in een snel veranderende geopolitieke en economische omgeving. Naast deze positieve stappen ziet EBN een aantal prioriteiten die extra aandacht vragen.
Hoofdpunten EBN's reactie op de Miljoenennota
-
Energiezekerheid
Onze grote importafhankelijkheid, de ontwikkelingen op de energiemarkt en de geopolitieke context vragen om een meer proactieve en integrale benadering van energiezekerheid. Dit vraagt onder meer om het versterken van de importstrategie en het herdefiniëren van de rol van de gasopslagen. Daarnaast blijft een sterke Noordzee essentieel voor de energievoorziening van de toekomst.
-
CO₂-transport en -opslag
De aanvullende middelen voor de ontwikkeling van de grootschalige CO2-transportinfrastructuur Aramis zijn een positief signaal in de ontwikkeling van de Nederlandse CCS-waardeketen. CCS is een essentiële aanvullende maatregel om de klimaatdoelen te behalen en biedt kansen om via de Noordzee uit te groeien tot een Europese opslaghub.
-
Warmtetransitie
Nederland moet de warmtetransitie versnellen om de afhankelijkheid van fossiele energie verder te verkleinen. Daarvoor is het noodzakelijk om de overname van private warmtebedrijven financieel mogelijk te maken, langdurige steun via WIS 2.0 te bieden en aardwarmte op grotere schaal te ontwikkelen.
Energiezekerheid
Onze grote importafhankelijkheid, de ontwikkelingen op de energiemarkt en de nieuwe geopolitieke context vragen om een benadering van energiezekerheid vanuit een integrale blik op het huidige en toekomstige energiesysteem. Ook is een meer langetermijnaanpak en structurele en proactieve beheersing van risico’s, kwetsbaarheden en onzekerheden noodzakelijk. Het versnellen van de duurzame transitie en het verlagen van ons energieverbruik moeten daarom hand in hand gaan met het behouden en benutten van de binnenlandse productie, het versterken van de importstrategie, bijvoorbeeld door het aangaan van langetermijncontracten voor fysieke levering, en het herdefiniëren van de rol van de gasopslagen.
Daarnaast is een sterke Noordzee essentieel voor de ontwikkeling van gaswinning, offshore wind, waterstofproductie en CO₂-opslag. Versterking van offshore infrastructuur in samenwerking met internationale partners, maar ook natuur en veiligheid zijn daarbij cruciale randvoorwaarden.
De energietransitie realiseren we niet alleen. Daarom nodigen wij bedrijven en organisaties uit om met EBN in gesprek te gaan over projectkansen, uitdagingen en knelpunten in de uitvoering. Door kennis, ervaring en inzichten te bundelen, komen we sneller tot haalbare oplossingen en nieuwe projecten.
Warmtetransitie
Nederland is voor een groot deel van haar energievoorziening afhankelijk van import. Deze afhankelijkheid maakt huishoudens en bedrijven kwetsbaar voor prijsstijgingen en internationale geopolitieke ontwikkelingen. Daarom moet niet alleen ingezet worden op het zekerstellen van onze bestaande energievoorziening, maar ook op een versnelling van de warmtetransitie.
Door woningen sneller aan te sluiten op warmtenetten kan een aanzienlijk deel van de huishoudens minder afhankelijk worden van aardgas. Warmtenetten kunnen namelijk worden gevoed met energie van Hollandse bodem, zoals aardwarmte. Dat verkleint de energiekwetsbaarheid van Nederland en helpt energie betaalbaar te houden voor huishoudens die dat het meest nodig hebben. De benodigde middelen voor collectieve warmte zijn een publieke investering in de vitale energie-infrastructuur, vergelijkbaar toen Nederland in de jaren zestig investeerde in de aanleg van het gasnet. De warmtetransitie vraagt om eenzelfde investering die tientallen jaren aan maatschappelijke waarde oplevert.
De warmtetransitie kan worden versneld door:
- de opschaling van aardwarmte mogelijk te maken door het wegnemen van barrières in vergunningverlening en het op orde brengen van de financiële randvoorwaarden, zodat aardwarmte kan uitgroeien tot een betrouwbare, betaalbare en grootschalige warmtebron voor de energietransitie;
- overname van private warmtebedrijven financieel mogelijk te maken;
- langjarig te investeren in warmtenetten via gerichte subsidies zoals een Warmtenetten Investeringssubsidie 2.0.
CO2-afvang en -opslag (CCS) voor het behalen van de klimaatdoelen
Nederland werkt aan een CO2-neutrale toekomst. Naast de groei van duurzame energie zijn echter aanvullende oplossingen nodig om de uitstoot zodanig te verminderen dat we de klimaatdoelen halen. CO2-transport en -opslag is daarbij onmisbaar, zeker voor industrieën waar verduurzaming meer tijd vraagt, zoals de chemie-, staal-, en cementindustrie. Het is daarom positief dat er extra middelen worden vrijgemaakt voor Aramis. Dit geeft een belangrijk signaal voor de realisatie van de grootschalige CO2-transportinfrastructuur vanuit het Rotterdamse havengebied en voor de verdere ontwikkeling van de Nederlandse CCS-waardeketen.
CCS is niet alleen noodzakelijk om bestaande industrie te verduurzamen en emissiereductiedoelen te halen, maar biedt Nederland ook economische kansen. Dankzij haar ligging aan de Noordzee, bestaande infrastructuur en kennispositie kan Nederland uitgroeien tot een Europese hub voor CO2– transport en -opslag.
Meer ruimte voor publieke investeringen
Ten slotte: investeringen in warmtenetten, energieopslag en CO₂-opslag moeten niet worden gezien als kostenposten, maar als investeringen in de toekomstige energievoorziening en economie van Nederland. Deze projecten leveren op termijn maatschappelijke én financiële waarde op. Het kabinet zou overheidsdeelnemingen meer de ruimte moeten geven om samen met marktpartijen te investeren in vitale energie-infrastructuur, energieopslag, CO2-opslag en (aard)warmte. Ook moet worden bekeken hoe de eigen reserves van deelnemingen effectiever kunnen worden ingezet voor strategische energietransitieprojecten.
