Hogetemperatuuropslag van warmte
Warmteopslag, en met name hogetemperatuuropslag van warmte, speelt een sleutelrol in het energiesysteem van de toekomst. Door energie op het juiste moment beschikbaar te maken, kunnen pieken en dalen in vraag en aanbod beter worden opgevangen. Dit maakt het systeem niet alleen duurzamer, maar ook stabieler en efficiënter. Deze vorm van energieopslag wordt vaak afgekort tot HTO.
Warmteopslag speelt een steeds grotere rol in de energietransitie. Met hogetemperatuuropslag van warmte kan aardwarmte beter worden benut door warmte tijdelijk op te slaan bij een overschot en weer beschikbaar te maken door het in koudere perioden te leveren aan het warmtenet. Zo ontstaat een flexibel en efficiënt energiesysteem dat vraag en aanbod beter op elkaar afstemt.
Via onderstaand formulier neem je contact op met Raymond Godderij, Reservoir Engineer.
"*" geeft vereiste velden aan
Ontwikkelingen in hogetemperatuuropslag van warmte
De ontwikkeling van hogetemperatuuropslag van warmte (HTO) is de afgelopen jaren in een stroomversnelling gekomen. Energie Beheer Nederland (EBN) is nauw betrokken bij deze ontwikkeling en werkte mee aan het innovatieprogramma WarmingUP. Binnen dit collectief is onderzocht hoe warmteopslag kan uitgroeien tot een bewezen en breed toepasbare techniek.
In dat kader zijn op veel locaties quickscans uitgevoerd om de haalbaarheid van hogetemperatuuropslag van warmte te beoordelen. Een aantal kansrijke projecten is vervolgens verder uitgewerkt. Dit leidde tot proefboringen en testen in onder andere Rotterdam-Nesselande, Leeuwarden en Delft. Deze praktijkervaringen leveren waardevolle inzichten op in hoe warmteopslag technisch en economisch kan worden ingezet.
De opgedane kennis krijgt een vervolg binnen WarmingUp GOO. Hier wordt opnieuw gekeken naar geschikte locaties voor hogetemperatuuropslag en wordt gewerkt aan concrete ontwerpen. Parallel hieraan vinden binnen programma’s zoals NieuweWarmteNu! en Push-IT verdere stappen plaats richting realisatie. Een belangrijk voorbeeld is de ontwikkeling van een installatie voor hogetemperatuuropslag van warmte in Delft, waarvoor eind 2025 een investeringsbesluit is genomen.
Warmteopslag in breder perspectief
Naast hogetemperatuuropslag van warmte groeit ook de interesse in middentemperatuuropslag (MTO). Beide vormen van warmteopslag maken gebruik van open bodemenergiesystemen, maar verschillen in temperatuurniveau. Hogetemperatuuropslag van warmte richt zich op hogere temperaturen, terwijl MTO zich daar net onder bevindt en daarmee een brug vormt naar traditionele warmte-koudeopslag (WKO-) systemen.
De toepassing voor MTO wordt nu vooral bekeken in de glastuinbouw, maar het lijkt ook geschikt voor de gebouwde omgeving. Daarbij speelt wel een belangrijke voorwaarde: gebouwen moeten goed geïsoleerd zijn en geschikt voor verwarming met lagere temperaturen. Deze ontwikkeling onderstreept dat warmteopslag in verschillende vormen een steeds grotere rol gaat spelen in een duurzaam energiesysteem.
Van onderzoek naar praktijk
Naast onderzoek is EBN ook actief betrokken bij de uitvoering van projecten. Zo werd deelgenomen aan proefboringen in Leeuwarden en Delft en is aanvullend onderzoek gedaan bij de proefboring in Rotterdam-Nesselande. Op de eerste twee locaties is gebleken dat de ondergrond geschikt is voor hogetemperatuuropslag. Voor Rotterdam-Nesselande is om meerdere redenen besloten om met het opslagproject te stoppen.
In Delft komt er een concreet vervolg. De verwachting is dat de putten voor warmteopslag hier medio 2026 worden geboord, waarna de bovengrondse installaties worden gebouwd. Als alles volgens planning verloopt, kan de installatie eind 2026 of begin 2027 in gebruik worden genomen. Dit project is mede mogelijk gemaakt door het Europese onderzoeksprogramma Push-IT.
Tegelijkertijd wordt gewerkt aan verdere optimalisatie. Denk aan het goedkoper inzetten van proefboringen en het verbeteren van putontwerpen om de kosten van warmteopslag te verlagen. Ook wordt gekeken naar toepassingen van hogetemperatuuropslag binnen andere aardwarmteprojecten.
Een bijzonder voorbeeld van innovatie is een die helpt bij het optimaal inzetten van aardwarmte, warmteopslag en aanvullende technieken zoals warmtepompen. Hierbij wordt ook rekening gehouden met elektriciteitsgebruik en netcongestie. Dit soort inzichten helpt om betere investeringsbeslissingen te nemen en maakt warmteopslag nog effectiever inzetbaar.
De rol van EBN in hogetemperatuuropslag
EBN draagt actief bij aan de ontwikkeling van hogetemperatuuropslag van warmte via onderzoek, kennis, praktijkprojecten en samenwerking met partners. Zo is in 2022 onderzocht of het mogelijk en rendabel is om warmte op hoge temperatuur op te slaan op specifieke locaties. Dit onderzoek onderzoek leidde tot de ontwikkeling van een ondergrondmodel waarmee de efficiëntie van warmteopslag kan worden berekend voor verschillende vraag- en aanbodscenario’s.
Uit deze analyses blijkt dat een goede balans tussen aanbod en vraag essentieel is. De hoeveelheid warmte die in de zomer over is, moet in de winter afgezet kunnen worden om de tekorten tussen aanbod en vraag te dekken. Alleen dan is warmteopslag economisch haalbaar.
Daarnaast werkt EBN samen met partijen zoals TNO en IF Technology aan studies naar de rol van warmteopslag in het energiesysteem van de toekomst. Hieruit komt naar voren dat warmteopslag, naast gasopslag en waterstofopslag, een belangrijke pijler wordt voor de periode tot 2050. De meest relevante rapporten uit deze samenwerking staan hieronder.