Verantwoorde CO₂-opslag
CO2-opslag speelt een belangrijke rol in het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen. Omdat we CO2 permanent willen opslaan, is het essentieel dat dit verantwoord, veilig en gecontroleerd gebeurt. Daarom gelden er strenge regels en wordt er continu toegezien op veilig transport en veilige opslag van CO2.
Strenge regelgeving
Bij CO2 -opslag is een verantwoorde uitvoering en zorgvuldigheid een belangrijke vereiste. Daarom gelden in Nederland strikte regels voor veiligheid, milieu en uitvoering. Vanaf de start van een project moeten betrokken partijen voldoen aan duidelijke wet- en regelgeving en uitgebreide toetsing door verschillende autoriteiten.
Voor CO2 -opslag is een breed pakket aan vergunningen en verplichtingen nodig, waaronder bijvoorbeeld:
- Vergunningen op basis van de Mijnbouwwet voor het opslaan van CO2 in de ondergrond;
- Een verplichte milieueffectrapportage (MER), waarin impact op milieu en omgeving wordt onderzocht;
- Natura2000, emissievergunningen en omgevingswetvergunningen van de verschillende autoriteiten;
- Strenge eisen voor veiligheid en monitoring, zowel tijdens als na de opslag.
Verantwoorde CO2-transport
Om CO2 na afvang veilig op de juiste locatie te krijgen, wordt tijdens het transport nauwkeurig gecontroleerd op verschillende factoren. Zo worden de hoeveelheid, samenstelling, druk en temperatuur van de CO2 continu bewaakt. Ook worden pijpleidingen regelmatig geïnspecteerd om eventuele afwijkingen onmiddellijk te signaleren.
In de CO2-stroom kunnen kleine hoeveelheden andere stoffen aanwezig zijn, zoals water of methaan. Deze kunnen invloed hebben op het gedrag van CO2 of op het transportsysteem. Daarom worden er duidelijke eisen gesteld aan de kwaliteit van de CO2 die wordt vervoerd. In dat opzicht lijkt een CO2-pijpleiding sterk op de aardgasleidingen die in Nederland al op grote schaal en veilig worden gebruikt.
Verantwoorde CO2-opslag in uitgeproduceerde gasvelden
Voor de opslag van CO2 wordt gebruikgemaakt van uitgeproduceerde gasvelden, kilometers diep onder de Noordzee. In dit verband wordt vaak gesproken over CO2-opslag in “lege” gasvelden, toch klopt dat niet helemaal. De betreffende gasvelden zijn namelijk nooit helemaal leeg, maar het gas is economisch niet meer winbaar. Gelukkig staat dit CO2-opslag niet in de weg. Aardgas en CO2 zijn moleculen die veilig samengaan.
De uitgeproduceerde velden hebben miljoenen jaren gas veilig vastgehouden en zijn daardoor geschikt voor langdurige opslag. Voordat een locatie kan worden gebruikt voor CO2-opslag, vindt uitgebreid onderzoek plaats naar de geschiktheid van het veld. Daarbij wordt gekeken naar de capaciteit, de aanwezigheid van afsluitende aardlagen en de staat van de putten. Alleen wanneer is aangetoond dat een veld volledig afgesloten is en veilig kan functioneren, komt het in aanmerking voor opslag.
Afgevangen CO₂ kan via een leidingnetwerk naar lege aardgasvelden onder de Noordzee worden vervoerd. Daar wordt de CO₂ veilig diep in de ondergrond opgeslagen.
Technische maatregelen en controle
De technische staat van de putten, ook wel de integriteit genoemd, speelt een cruciale rol bij CO2-opslag. De putten worden grondig gecontroleerd en waar nodig aangepast, zodat ze geschikt zijn voor het injecteren van CO2. Alle nieuwe onderdelen van de putten worden gemaakt van materialen die bestand zijn tegen CO2.
Wanneer de CO2 is opgeslagen, wordt via operationele procedures de temperatuur van de CO2 en de druk in het systeem beheerst. Zo wordt de CO2 op de juiste temperatuur gehouden om risico’s als bevriezing van systeemonderdelen te voorkomen en om de doorstroming in het systeem goed te houden.
Monitoring tijdens en na opslag
De veiligheid van CO2-opslag wordt niet alleen vooraf en tijdens de injectie geborgd, maar ook daarna. Gedurende en na de opslag wordt het systeem continu gemonitord op eventuele lekkages, op een gebalanceerde verspreiding van CO2 in het gasveld en eventuele seismische activiteit.
Whitepapier verantwoorde CO2-opslag
Wereldwijd is er brede overeenstemming dat we de opwarming van de aarde moeten tegengaan. Daarvoor is een drastische vermindering van CO2-uitstoot nodig. Nederland wil dat de emissie in 2030 zestig procent minder is dan in 1990 en in 2050 tot nul gereduceerd is. Om de doelen te bereiken, zijn tal van oplossingen nodig, zoals de transitie naar duurzame energiebronnen, energiebesparing, hergebruik van materialen en de afvang, transport en opslag van CO2 (Carbon Capture and Storage, CCS).
CO2-opslag in aquifers
Naast CO2-opslag in uitgeproduceerde gasvelden, wordt er in Nederland onderzoek gedaan naar CO2-opslag in aquifers onder de Noordzee. Een aquifer is een watervoerende laag in de ondergrond die uit poreus gesteente of sediment bestaat, zoals zand of grind. In een aantal landen, zoals Noorwegen, de Verenigde Staten en Australië, worden aquifers al gebruikt voor grootschalige CO2-opslag. In Nederland wordt hier momenteel nog onderzoek naar gedaan, EBN is hier ook bij betrokken.