EN

Warmtenetten en energiezekerheid

Warmte vormt een groot deel van het totale energieverbruik in Nederland. Ongeveer 40% van het verbruik gaat op aan warmte. De manier waarop we woningen en gebouwen verwarmen is dan ook van groot belang voor de energiezekerheid.

Energiezekerheid betekent het garanderen van voldoende, betrouwbare en betaalbare energie voor huishoudens en bedrijven, nu en in de toekomst. Daarbij hoort ook een energiesysteem dat bestand is tegen verstoringen en schommelingen in het aanbod van energie. Het vraagt om flexibiliteit, veerkracht en het vermogen om onverwachte situaties op te vangen.

Collectieve warmtenetten spelen een steeds belangrijkere rol in de energiezekerheid van Nederland. Ze moeten gaan bijdragen aan een stabiele en betaalbare warmtevoorziening. Omdat ze vaak gebruik maken van lokale warmtebronnen verkleint een aansluiting op een warmtenet de afhankelijkheid van buitenlandse energiebronnen.

Vraag het onze expert
Profielfoto van Mark Hooftman
Mark Hooftman Manager Strategie & Beleid - NDW

Warmtenetten en Energiezekerheid

Aantal huidige warmtenetten +400 Bron: Interreg
Warmtenetten in ontwikkeling > 150 Bron: RVO
Aardgasvrije woningen 11,2% Bron: CBS

Waarom is energiezekerheid van belang?

Energiezekerheid gaat over de mate waarin een land kan rekenen op voldoende, betrouwbare en betaalbare energie, nu en in de toekomst. Voor Nederland betekent dit onder meer:

  • Minder afhankelijkheid van geïmporteerd aardgas dan nu.
  • Een energiesysteem dat bestand is tegen prijs- en aanbodschokken.
  • Betrouwbare levering, ook bij piekvraag of geopolitieke spanningen.

Energie Beheer Nederland (EBN), moederorganistie van de Nationale Deelneming Warmte, draagt met een breed scala aan activiteiten bij aan de energiezekerheid in ons land.

Wat is de rol van warmtenetten bij energiezekerheid?

Warmtenetten dragen op drie manieren bij aan de energiezekerheid van Nederland:

1. Minder afhankelijk van energie-import
Een belangrijk aspect van energiezekerheid is het verminderen van de afhankelijkheid van buitenlandse fossiele brandstoffen. Warmtenetten maken gebruik van lokale en regionale (duurzame) warmtebronnen, waardoor de vraag naar o.a. geïmporteerd aardgas afneemt. Dit verkleint de kwetsbaarheid voor internationale marktontwikkelingen.

2. Meer stabiliteit in het energiesysteem
Warmtenetten dragen binnen de energietransitie bij aan een stabieler energiesysteem doordat ze netcongestie in het elektriciteitsnet beperken. In plaats van duizenden individuele elektrische warmtepompen kan met een collectief warmtenet de warmte centraal worden opgewekt. Dit heeft een gunstig effect op de dreigende ruimtetekorten op het elektriciteitsnet (netcongestie).

3. Betrouwbare levering op lange termijn
Individuele installaties, zoals warmtepompen, hebben doorgaans een kortere technische levensduur dan collectieve warmtenetten, die zijn ontworpen voor gebruik over meerdere decennia.Door te investeren in warmtenetten met lokale, duurzame bronnen ontstaat een warmtevoorziening waar een gebied de komende tientallen jaren op kan vertrouwen. Warmtepompen hebben een minder lange levensduur.

Een afbeelding van een thermostaat op eurobiljetten met een rekenmachine er naast.

Achtergrond: Betaalbare warmte is meer dan een rekensom

Uit onderzoek onder 14.657 Nederlanders blijkt brede steun voor duurzame warmte: 61% vindt de overstap van aardgas een goed idee. Betaalbaarheid draait voor inwoners niet alleen om lage kosten, maar ook om transparantie en beperkte winst van energiebedrijven. Veel deelnemers accepteren hogere kosten als dit leidt tot CO₂-reductie en meer wooncomfort.

Publieke regie warmtenetten versterkt energiezekerheid

Met de Wet collectieve warmte is vastgelegd dat nieuwe warmtenetten in meerderheid in publieke handen komen. Deze nieuwe marktordening is ook van belang voor het verbeteren van de energiezekerheid doordat:

  • Continuïteit een zwaarder belang krijgt.
  • Publieke partijen de regie over langetermijninvesteringen voeren.
  • Publieke waarden, zoals betaalbaarheid en betrouwbaarheid, centraal staan.

Via de Nationale Deelneming Warmte (NDW) draagt het Rijk bij aan energiezekerheid door met investeringen in warmtebedrijven de aanleg van warmtenetten te versnellen. Een belangrijk activiteit van de NDW is het helpen oprichten van nieuwe regionale warmtebedrijven. De NDW is op dit moment ondergebracht bij Energie Beheer Nederland (EBN).