Hoe werkt een warmtenet?
Voor een collectief warmtenet wordt warmte van een centrale of decentrale bron ingezet. Warm water stroomt vervolgens via geïsoleerde leidingen naar een wijk of bedrijventerrein. In de woningen/gebouwen vervangt een afleverset de CV-ketel of gasboiler. In de afleverset zorgt een warmtewisselaar voor overdracht van de warmte op het warmtenet in de woning of het gebouw. Het hierdoor afgekoelde water gaat terug naar de bron om opnieuw te worden opgewarmd. Warmtenetten kennen zowel voor- als nadelen.
Waarom zijn warmtenetten belangrijk voor de energietransitie?
Warmtenetten zijn geen oplossing voor elke situatie, maar vormen samen met warmtepompen en groen gas een belangrijk onderdeel van de totale duurzame warmteoplossing voor Nederland. Warmtenetten zijn om de volgende redenen een belangrijke bouwsteen van de energietransitie:
- Efficiëntie en schaalvoordeel: In dichtbebouwde gebieden is collectieve warmte vaak efficiënter dan individuele oplossingen. Warmtenetten maken optimaal gebruik van lokale bronnen en beperken het aantal installaties per gebouw.
- Ontlasting van het elektriciteitsnet: De energietransitie vraagt veel van het elektriciteitssysteem. Warmtenetten verminderen de behoefte aan elektrische verwarming en helpen zo om netcongestie te beperken. Hiermee wordt de totale energietransitie ook beter betaalbaar.
- Geschikt voor bestaande bouw: Een groot deel van de Nederlandse woningen is niet gebouwd volgens de huidige strenge isolatienormen of er is geen ruimte voor een warmtepomp. Voor deze bestaande bouw zijn warmtenetten daarom vaak beter toepasbaar dan volledig elektrische alternatieven.
Naast bovenstaande redenen helpen warmtenetten met hun lokale warmtebronnen ook de energiezekerheid en geopolitiek onafhankelijkheid van ons land te borgen. Het verduurzamen van de warmtevraag wordt ook wel de warmtetransitie genoemd.
Zijn warmtenetten overal inzetbaar om van het gas af te gaan?
Warmtenetten zijn geen oplossing voor elke situatie, maar vormen samen met warmtepompen en groen gas een belangrijk onderdeel van de totale warmteoplossing voor Nederland. Voor de energietransitie in de gebouwde omgeving zijn collectieve warmtenetten vooral geschikt voor stedelijke gebieden met wijken met veel gestapelde bouw. In de buurt van deze wijken moet dan wel een geschikte warmtebron te vinden zijn. In oude binnensteden zijn er ook kansen voor de toepassing van groen gas in plaats van warmtenetten.
De duurzaamheid van de ingezette warmtebron(en) bepaalt uiteindelijk hoeveel CO2 wordt bespaard met een overstap op een collectief warmtenet. Bestaande warmtenetten leveren al een aanzienlijke CO2-reductie ten opzichte van een CV-ketel op, maar door huidige fossiele warmtebronnen te vervangen door bronnen als aardwarmte, aquathermie of warmte uit datacenters neemt ook van deze netten de duurzaamheid toe. In nieuwe warmtenetten wordt vanaf de start overwegend ingezet in de bronnenstrategie op fossielvrije warmtebronnen.
Nationale Deelneming Warmte (NDW)
Nationale Deelneming Warmte (NDW) richt zich in opdracht van het Rijk op het (mede)oprichten van publieke warmtebedrijven. Samen met andere overheden maakt het werk van de versnelde aanleg van warmtenetten. In de huidige opstartfase is de sinds 2026 actieve beleidsdeelneming ondergebracht bij EBN.
