Wat zijn de voordelen van een warmtenet?
De voordelen van warmtenetten zijn zowel technisch, economisch als maatschappelijk van aard. Hieronder de belangrijkste voordelen van een warmtenet.
- Minder CO₂‑uitstoot en verduurzaming: Een belangrijk voordeel van warmtenetten is dat ze bijdragen aan het verminderen van de CO2‑uitstoot. Door gebruik te maken van restwarmte of duurzame bronnen wordt het gebruik van aardgas en de daarmee samenhangende CO2-uitstoot in een wijk fors teruggedrongen. Dit maakt warmtenetten een belangrijk instrument in het behalen van de nationale klimaatdoelen.
- Betrouwbare en comfortabele warmtevoorziening: Warmtenetten leveren continu warmte. Gebruikers hoeven geen cv‑ketel te beheren of te onderhouden, het warmtebedrijf regelt het onderhoud van de afleverset. De warmteafgifte is stabiel en bij hoge-temperatuurnetten vergelijkbaar met traditionele verwarming. Bij lage- of zeer-lagetemperatuurnetten is in de zomer extra comfortwinst te behalen door het toevoegen van een verkoelingsoptie. Ook dragen ze bij aan de energiezekerheid van ons land.
- Geschikt voor grootschalige verduurzaming: Voor gemeenten en vastgoedeigenaren bieden warmtenetten schaalvoordelen. Door collectieve investeringen kunnen in wijken en op bedrijventerreinen bestaande woningen en gebouwen snel aardgasvrij worden gemaakt, wat de uitvoering van de warmtetransitie versnelt.
- Lagere nationale kosten: Warmtenetten in dichtbevolkte stadswijken zijn voor de samenleving als geheel goedkoper dan een overstap op individuele warmtepompen. Dit komt doordat bij het installeren van warmtepompen problemen met het elektriciteitsnet kan opleveren (netcongestie). De kosten om alle elektriciteitsnet in een Nederland voor warmtepompen te versterken liggen miljarden hoger dan als we een groot deel van de bestaande woningen aansluiten op een warmtenet.
Wat zijn de nadelen van een warmtenet?
Er zijn een aantal nadelen van warmtenetten waarmee rekening moet worden gehouden in de besluitvorming rond het van het gas gaan in een wijk of buurt.
- Beperkte keuzevrijheid van leverancier: door de aard van een collectief warmtenet kan de eindgebruiker niet kiezen tussen verschillende leveranciers. Dit is dan ook de reden waarom in de Wet collectieve warmte in wordt gezet op publiek eigenaarschap en transparantie rondom kosten en tarieven. Vanzelfsprekend kan een eigenaar van de woning wel altijd kiezen voor een andere duurzame manier van verwarmen, zoals een warmtepomp-oplossing.
- Complexe business case: De aanleg van warmtenetten vergt grote, langjarige investeringen in de benodigde infrastructuur. Ook moeten de warmtebronnen langjarig beschikbaar zijn. Dit maakt de businesscase complex en afhankelijk van voldoende aansluitingen en langdurige samenwerking tussen betrokken publieke partners. Hoewel de maatschappelijke kosten vaak lager zijn dan bij all-electric oplossingen (warmtepompen), zijn de eindgebruikerskosten nog wel een aandachtspunt.
- Afhankelijkheid van de warmtebron: De duurzaamheid van een warmtenet staat of valt met de gebruikte warmtebron. Als die (nog) niet volledig duurzaam is, kan de klimaatwinst ten opzichte van de CV-ketel beperkter zijn. Ook is het van belang dat de in de bronnenmix gekozen warmtebron(nen) voor tientallen jaren beschikbaar is. Aardwarmte is een voorbeeld van een dergelijke bron. Ook aquathermie uit bijvoorbeeld een rioolwaterzuiveringsinstallatie kan een rol spelen.
- Overlast tijdens aanleg: De aanleg van leidingen in bestaande wijken en gebouwen kan tijdelijk zorgen voor hinder, zoals opengebroken straten, verkeersmaatregelen en stof in huis. Goede communicatie en planning zijn daarom essentieel. Hier staat tegenover dat in bestaande bouw een afleverset vaak eenvoudiger te plaatsen is dan een warmtepomp met boilervat. Daarnaast hoeft bij een warmtenet het afgiftesysteem in huis (de radiatoren) meestal niet vervangen te worden. Als in een wijk veel huishoudens overstappen op een warmtepomp kan dit leiden tot netcongestie, wat ook weer overlast kan veroorzaken.
EBN en warmtenetten
Om de uitrol van warmtenetten in Nederland vanuit de publieke belangen betaalbaar, haalbaar en duurzaam te versnellen is er de Nationale Deelneming Warmte (NDW). Met deze reden richt NDW als publiek aandeelhouder in opdracht van het Rijk (mede) publieke warmtebedrijven op. De NDW is als nieuwe beleidsdeelneming vooralsnog ondergebracht bij EBN.
