Hoe werkt een warmtenet?
Een collectief warmtenet bestaat uit drie hoofdonderdelen: de warmtebron, het leidingnet en de aansluiting in het gebouw. Voor een collectief warmtesysteem wordt warmte van een centrale of meerdere decentrale bronnen ingezet. Warm water stroomt via geïsoleerde leidingen naar een wijk of bedrijventerrein.
In plaats van een individuele cv‑ketel ontvangt een gebouw/woning warmte via de aansluiting op het warmtenet. In deze gebouwen/woningen zorgt een warmtewisselaar in de zogeheten afleverset voor overdracht van de warmte van het warmtenet op de warmteleidingen in het gebouw. Hierbij koelt het water in het warmtenet af. Dit afgekoelde water gaat terug naar de bron om opnieuw te worden opgewarmd.
Welke warmtebronnen worden gebruikt?
De kracht van warmtenetten zit o.a. in de mogelijkheid om verschillende duurzame warmtebronnen te benutten. Denk aan aardwarmte, aquathermie (warmte uit oppervlaktewater, afvalwater of drinkwater), industriële restwarmte of warmte uit afvalverwerking. Het uitgangspunt is altijd om lokale bronnen zo efficiënt mogelijk te benutten en vraag en aanbod van warmte goed op elkaar af te stemmen.
Welke soorten warmtennetten zijn er?
Er bestaan warmtenetten met verschillende temperatuurniveaus. Hogetemperatuurnetten zijn geschikt voor oudere gebouwen, terwijl lage- en zeerlagetemperatuur/ZLT-netten vooral worden toegepast in goed geïsoleerde (nieuw-)bouw. Lagere temperaturen zorgen voor minder energieverlies en sluiten beter aan bij een duurzaam energiesysteem. Ook wordt bij de lage of zeerlagetemperatuurnetten vaak ruimtekoeling aangeboden. Elk type warmtenet kent zijn eigen voor- en nadelen.
Zijn warmtenetten belangrijk?
Warmtenetten spelen een cruciale rol in de warmte- en energietransitie. In dichtbebouwde gebieden zijn individuele oplossingen zoals de warmtepomp vaak technisch of ruimtelijk lastig in te passen in de bestaande woning of appartement. Collectieve warmte biedt daar schaalvoordelen, betrouwbaarheid en een efficiënte inzet van duurzame bronnen. Ook dragen ze bij aan de energiezekerheid van ons land. Om deze redenen zijn warmtenetten een belangrijk onderdeel van het toekomstige energiesysteem.
Is een warmtenet goedkoper dan een warmtepomp?
Of een warmtenet goedkoper is dan een warmtepomp, hangt o.a. af van het type woning, de isolatiegraad, en de beschikbare ruimte in de woning. Soms is hierdoor een warmtenet de beste keuze, soms een warmtepomp. Een overstap op alleen warmtepompen in een bestaande wijk kan voor de maatschappij als geheel wel duurder zijn dan een overstap op warmtenetten. Dit komt door kosten voor benodigde verzwaringen aan het elektriciteitsnet om netcongestie tegen te gaan. Verder moet er rekening gehouden worden met het feit dat individuele installaties, zoals warmtepompen, doorgaans een kortere technische levensduur dan collectieve warmtenetten, die zijn ontworpen voor gebruik over meerdere decennia.
Bij warmtenetten verschillen de kosten door de warmtebron, netgrootte en lokale omstandigheden. De exploitatiekosten per wijk of gemeente kunnen hierdoor verschillen, zelfs als hetzelfde warmtebedrijf deze verschillende netten exploiteert. Soms wordt in een gemeente de keuze gemaakt om, ondanks eventueel verschillende exploitatiekosten, toch voor alle netten één tarief te hanteren.
Rol EBN in warmtenetten
Om de ontwikkeling van warmtenetten met financiële middelen en kennisdeling te stimuleren, heeft het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat de beleidsdeelneming Nationale Deelneming Warmte (NDW) op dit moment ondergebracht bij EBN. Vanuit de publieke belangen betaalbaarheid, leveringszekerheid en duurzaamheid ondersteunt NDW als (mede-)aandeelhouder publieke warmtebedrijven in de opschaling van duurzame warmtebronnen, de aanleg van netten en het verantwoord inrichten van collectieve warmtesystemen. Als onderdeel van haar activiteiten richt NDW op dit moment met publieke partners zeven nieuwe publieke warmtebedrijven op. Ook speelt NDW mogelijk een rol bij het in publieke handen brengen van private warmtebedrijven.
